Julian Robertson – Người Thầy của Những “Con Hổ Phố Wall”

Giữa thời đại mà Phố Wall bị cuốn vào những cơn sốt đầu cơ, khi người ta tin rằng tốc độ quan trọng hơn lý trí, Julian Robertson lại chọn con đường ngược lại.

Ông không tìm kiếm ồn ào, không chạy theo xu hướng. Ông tin vào điều giản dị hơn: giá trị thật của doanh nghiệp.

Người sáng lập Tiger Management – một trong những quỹ phòng hộ huyền thoại nhất thế kỷ XX – Robertson không chỉ tạo ra lợi nhuận, mà còn đào tạo cả một thế hệ nhà đầu tư. Họ – những “Tiger Cubs” – sau này trở thành những thế lực tài chính mới, tiếp tục lan tỏa tư duy mà ông để lại.

Hành trình đến Phố Wall

Julian Hart Robertson Jr. sinh ngày 25 tháng 6 năm 1932 tại Salisbury, bang North Carolina.
Cha ông, Julian Hart Robertson Sr., là giám đốc một công ty dệt may, còn mẹ ông, Blanche Spencer Robertson, là một nhà hoạt động xã hội địa phương.

Sau khi tốt nghiệp Đại học North Carolina tại Chapel Hill năm 1955, Robertson phục vụ trong Hải quân Hoa Kỳ – cụ thể trên một tàu chở đạn dược (munitions ship).

Kết thúc thời gian trong quân ngũ, ông bước vào lĩnh vực tài chính tại Kidder, Peabody & Co., một trong những công ty chứng khoán hàng đầu nước Mỹ thời bấy giờ.

Robertson làm việc tại đây hơn hai thập kỷ, trở thành giám đốc bộ phận quản lý tài sản (asset management), rồi chuyển sang Webster Securities.

Cuối thập niên 1970, ông nghỉ phép sang New Zealand trong một năm để viết tiểu thuyết. Dù cuốn sách chưa bao giờ ra đời, chuyến đi đó lại là khởi đầu cho một chương mới – ý tưởng về việc thành lập một quỹ đầu tư dựa trên kỷ luật và hiểu biết sâu sắc về doanh nghiệp.

Tiger Management – Khi một quỹ đầu tư trở thành huyền thoại

Năm 1980, Julian Robertson thành lập Tiger Management Corporation tại New York, với hơn 8 triệu USD vốn ban đầu – phần lớn đến từ bạn bè và nhà đầu tư quen biết.

Ông xây dựng Tiger theo triết lý long/short:

• Mua (long) cổ phiếu của các công ty có giá trị nội tại cao định giá thấp nhưng bị thị trường bỏ quên.
• Bán khống (short) cổ phiếu của những doanh nghiệp được định giá quá cao hoặc có nền tảng yếu.

Chiến lược này cho phép ông kiếm tiền cả khi thị trường tănghoặc giảm, đồng thời giữ được tính kỷ luật trong đầu tư.

Từ năm 1980 đến 1998, Tiger Management đạt mức lợi nhuận trung bình 31,7% mỗi năm, trong khi chỉ số S&P 500 chỉ đạt 12,7%.

Dù hai năm cuối (1999–2000) quỹ gặp thua lỗ, hiệu suất tổng thể vẫn đạt 25%/năm, một thành tích hiếm có trong lịch sử Phố Wall.

Đến cuối thập niên 1990, Tiger quản lý hơn 22 tỷ USD tài sản, trở thành một trong những quỹ phòng hộ lớn nhất thế giới.

Robertson điều hành quỹ với phương châm: hiểu thật sâu trước khi hành động. Ông yêu cầu đội ngũ phải phân tích chi tiết từng công ty, đánh giá lợi thế cạnh tranh, năng lực lãnh đạo và triển vọng ngành, thay vì chỉ dựa vào xu hướng.

Khi “Hổ Già” Gầm Giữa Cơn Bão Công Nghệ

Hai thập niên đầu, Tiger Management là biểu tượng của kỷ luật và hiệu quả. Dưới bàn tay Julian Robertson, quỹ vận hành như một cỗ máy chính xác — mọi quyết định đều được mổ xẻ bằng dữ liệu và lý trí.

Không chỉ là người săn cổ phiếu giỏi, ông còn là người thầy nghiêm khắc, đào tạo nên thế hệ “Tiger Cubs” – những nhà đầu tư sẽ viết tiếp huyền thoại sau này.

Nhưng rồi cuối thập niên 1990, Phố Wall đổi gió. Cơn lốc dot-com cuốn phăng mọi nguyên tắc, khi những công ty chưa có lợi nhuận lại được định giá hàng chục tỷ đô. Robertson không tin vào “phép màu công nghệ” đó.

Ông bán khống cổ phiếu tech, cược vào đồng yen yếu đi, và nắm giữ US Airways – ba mũi tên cùng lúc khiến Tiger lỗ nặng khi thị trường quay đầu, quỹ của ông hơn 30%.

Khi đám đông hân hoan vì lợi nhuận chóng mặt, Robertson lặng lẽ giữ vững niềm tin vào giá trị thật. Năm 2000, ông chọn cách hiếm ai dám làm: đóng cửa Tiger Management, trả lại tiền cho nhà đầu tư và viết trong thư: “Tôi không còn hiểu nổi thị trường nữa.”

Ông khép lại triều đại của riêng mình, với mức lãi kép gần 25%/năm.

Ít lâu sau, bong bóng dot-com vỡ tung, cuốn đi hàng nghìn tỷ đô. Robertson đúng – chỉ là ông đúng quá sớm.

Và khi cơn bão qua đi, Phố Wall nhận ra: sự tỉnh táo đôi khi cần cả can đảm để… dừng lại.

Tiger Cubs – Di sản của một người thầy

Dù Tiger đóng cửa, ảnh hưởng của Robertson không kết thúc.

Ông tiếp tục hỗ trợ những người từng làm việc dưới quyền mình – những nhà phân tích và quản lý trẻ chia sẻ cùng triết lý đầu tư.

Từ đầu những năm 2000, họ thành lập hàng loạt quỹ riêng, được biết đến với cái tên “Tiger Cubs” – những “con hổ con” của Robertson.

Thực tế, có khoảng 200 quỹ đầu tư bắt nguồn hoặc chịu ảnh hưởng từ Tiger Management, và tổng tài sản hàng trăm tỷ USD.

Trong đó có những cái tên nổi bật:

• Chase Coleman (Tiger Global Management)
• Andreas Halvorsen (Viking Global Investors)
• Lee Ainslie (Maverick Capital)
• Stephen Mandel (Lone Pine Capital)
• Phillippe Laffont (Coatue Management)

Như vậy, di sản của Robertson không chỉ là thành tích tài chính, mà còn là một thế hệ kế thừa phong cách đầu tư dựa trên nghiên cứu và kỷ luật.

Từ nhà đầu tư đến nhà từ thiện

Sau khi rút khỏi Phố Wall, Robertson vẫn tiếp tục đầu tư bằng tài sản cá nhân và hỗ trợ vốn cho các Tiger Cubs.

Ông gắn bó sâu sắc với New Zealand, nơi ông từng sống trong kỳ nghỉ viết sách.

Tại đây, ông sở hữu ba khu nghỉ dưỡng cao cấp: Kauri Cliffs, The Farm at Cape Kidnappers, và Matakauri Lodge – những địa điểm góp phần thúc đẩy du lịch và bảo tồn thiên nhiên ở New Zealand.

Cùng vợ là Josephine “Josie” Robertson, ông thành lập Robertson Foundation – quỹ từ thiện tập trung vào giáo dục, y tế, môi trường và phát triển cộng đồng. Trước đó, ông cũng lập Tiger Foundation vào năm 1989, hướng đến hỗ trợ người nghèo tại New York.

Năm 2010, Robertson ký vào The Giving Pledge – sáng kiến do Bill Gates và Warren Buffett khởi xướng – cam kết hiến ít nhất 50% tài sản cho các hoạt động thiện nguyện.

Ông đã đóng góp hàng trăm triệu USD cho các trường đại học như Duke University và University of North Carolina, cùng nhiều tổ chức nghệ thuật và y tế khác.

Kết – Người gieo hạt cho cả một thế hệ

Julian Robertson qua đời ngày 23 tháng 8 năm 2022 tại New York, hưởng thọ 90 tuổi.

Từ 8,8 triệu USD ban đầu, ông đã xây dựng nên một đế chế trí tuệ làm thay đổi cả ngành quỹ phòng hộ.

Quan trọng hơn, ông tạo ra một mạng lưới hàng trăm nhà đầu tư mang trong mình tinh thần kỷ luật và tôn trọng giá trị thật.

Tiger Management có thể đã khép lại, nhưng “Tiger Spirit” – tinh thần của Robertson – vẫn còn sống trong từng quỹ, từng khoản đầu tư, từng nhà phân tích mà ông từng dẫn dắt.

Di sản của Julian Robertson không nằm trong những con số, mà nằm ở niềm tin rằng lý trí và sự kiên định sẽ luôn tồn tại lâu hơn cơn sốt của thị trường.