Nguyên lý để làm giàu – Ứng dụng từ 2 giải Nobel Kinh Tế 1987 & 2025

Mấy người ngoài thì hay ghét mấy ông dạy làm giàu, mà tôi là người ngoài nên tôi cũng ghét theo. Ai muốn làm giàu thì cứ làm – nhiệm vụ tôi là thoát nghèo (theo tư tưởng Charlie Munger – người nghèo giới tỷ phú – mục tiêu của ổng là mọi cách để không lọt TOP 400 người giàu nhất nước Mỹ).

Bỏ qua mấy lớp học tăng động lực, khẩu hiệu, nghe như lớp đa cấp bán niềm tin. Luôn có 1 cách giúp ta giàu nằm lù lù trong sách kinh tế, được dạy công khai, được trao giải Nobel Kinh tế, không ru ngủ, không hào nhoáng, và được kiểm chứng.

Dưới đây là những nguyên lý của nó.

Nobel Kinh tế 1987 – tác giả Solow

Làm giàu mà Sợ Lâu (Solow) thì đây là cách nhanh và bền vững:

• Giàu lên = F(x) = F (lao động, vốn, yếu tố tổng hợp).
• Nghèo thì chủ đạo là dùng lao động (số lượng lao động giá rẻ) – (Việt Nam, Bangladesh, Campuchia)
• Khá khá lên thì dùng thâm dụng vốn (tiền bạc, nhà xưởng, thiết bị…) – (Trung Quốc (2000s))
• Giàu hơn thì thâm dụng yếu tố tổng hợp (công nghệ, quản trị, thể chế, giáo dục, sáng tạo, văn hóa làm việc) – Hàn Quốc, Nhật, Mỹ

Chỉ cần nghĩ ra được vậy, và chứng minh được nó – thể là “hốt” được giải Nobel.

Vậy đối với người bình thường như ta thì:

Bước 1: Thâm dụng Lao động.

Khi ta còn NGHÈO, chưa nhiều tài chính – chẳng có cách nào khác ngoài cày, cày như trâu càng tốt để có tiền. Sếp chửi, khách hàng chửi, chạy grab, thức đêm cũng phải cày. Mô hình này là làm nhiều hơn – dùng sức và thời gian để đổi lấy kết quả

• Đây cách để thoát nghèo.

Cụ thể:

Làm 2-3 jobs 1 lúc, tăng ca, chấp nhận chạy deadline. Sáng đi làm công ty, chiều về mang cái áo grab chạy xe ôm công nghệ

Bước 2: Thâm dụng Vốn.

Lấy vốn, tức là tiền ấy, mua công cụ, học vấn, tài sản, mối quan hệ để sinh lợi thay cho sức lao động.

Cụ thể:

Mua cái laptop, thuê người hỗ trợ mình, học thêm, đầu tư… để kiếm tiền. Ví dụ chạy taxi công nghệ

Bước 3: Thâm dụng các yếu tố tổng hợp

Nguyên tắc: Tăng năng suất tổng thể – nhờ tư duy, hệ thống và đổi mới bản thân. Không làm nhiều hơn, hay đầu tư nhiều hơn; mà làm thông minh hơn, hiệu quả hơn, sáng tạo hơn.

Cụ thể:

Biết ưu tiên làm việc nhiều tiền, ít thời gian. Tự động hóa, AI, xây dựng văn hóa, hệ thống cá nhân, học sâu, hiểu gốc.

• Quản lý 1 nhóm xe taxi công nghệ, thay vì lái xe

Tóm lại, ban đầu bạn làm việc vì tiền, sau đó tiền làm việc cho bạn, và cuối cùng, ý tưởng của bạn làm việc.

Lưu ý bước 3: Mà thực tiễn cho thấy, nhiều ông chưa sống bằng bước 1, bước 2 xong; mà đã chơi trò nhảy cóc. Mấy người “thông minh kiểu này” là nằm phạm vi Nobel rồi nhé – tôi không dám đắc tội.

P/S: Tất nhiên đôi lúc trong cuộc sống có những lúc xen quần lẫn lộn, lên voi xuống chó chứ không phải cứ trình tự: Lao động => Vốn => Yếu tố tổng hợp.

LƯU Ý:

Công thức làm giàu, nhưng không bí mật là ở trên.

Nó được mấy đứa kinh tế học từ lâu rồi – học vậy thôi, chứ đa phần họ đều làm hoài mà chưa thấy giàu cả.

Nobel Kinh tế 2025

Nội dung chính

Joel Mokyr, Peter Howitt và Philippe Aghion cho rằng giàu có từ:

• Mokyr: Nước giàu là do áp dụng “tri thức hữu dụng” và văn hóa khoa học vào thực tiễn
• Howitt: Phải luôn đổi mới, thay cái cũ bằng cái tốt hơn. Thậm chí đập luôn xây cái khác, gọi là “hủy diệt sáng tạo”.
• Aghion: Có chiến lược phù hợp với giai đoạn phát triển – nước nghèo thì tập trung bắt kịp công nghệ, nước giàu thì đổi mới sáng tạo.

Tóm lại, muốn giàu: hãy học không ngừng; đổi mới liên tục, và hành động đúng lúc.

Áp dụng cho cá nhân

1. Học để hiểu và giỏi hơn (Mokyr): Học mỗi ngày, chọn học cái gì mình mình hiệu quả hơn, hiểu hơn, khi đó cơ hội kiếm tiền sẽ mở ra. Đừng tự bơi một mình, hãy tìm mentor hoặc cộng đồng giỏi mà “ké” tri thức.
2. Luôn đổi mới bản thân (Howitt): Đừng sợ thử nghề mới, làm cách mới. Thất bại thì học lại, dám chịu thay đổi thì sẽ có nhiều tiền hơn. Nếu bạn thấy việc học cái mới khiến làm bạn “đau não” và mệt mỏi, chúc mừng, bạn đang đi đúng hướng của Nobel 2025 rồi đó.
3. Hành động thông minh, đúng giai đoạn (Aghion): Biết mình giai đoạn nào, ít tiền thì học, có nền tảng thì đầu tư, vững rồi thì sáng tạo và mở rộng. Đừng dùng tư duy của người giàu khi đang nghèo (tiêu xài hưởng thụ) và đừng giữ tư duy của người nghèo khi đã giàu (sợ rủi ro, không dám sáng tạo).

Chứng minh được mấy công thức ấy là lụm giải Nobel rồi đó.

…

CHỐT

Biết thì đơn giản.

Quan trọng là LÀM,

mà LÀM thì không càm ràm.

…

Mà 2 cách trên khó quá, thì thử áp dụng cách của Ken Fisher (2025: 13 tỷ USD) chỉ dẫn: “Cưới người giàu”.