Thu nhập 100 triệu/tháng:  Nghệ thuật bắt tiền làm việc cho mình

Thu nhập 100M+: Khi tiền không còn là vấn đề, quyết định mới là vấn đề

Có một giai đoạn rất lạ trong đời sống tài chính. Đó là lúc bạn không còn phải suy nghĩ xem cuối tháng có đủ tiền không. Nhưng lại bắt đầu phải suy nghĩ xem 10 năm nữa mình có còn giữ được mức sống này không. Cái này, Ngọ cũng cập nói ở bài viết gần nhất.

Thu nhập 100 triệu +/tháng (nhớ có dấu cộng) – cho bạn nhiều quyền chọn, nhưng cũng khiến bạn chơi trò chơi mới. Giống như bạn lọt TOP đội bóng ở giải Ngoại Hạng Anh, giờ thành đấu trường Cúp C1 – UEFA Champions League.

Giờ đây là trò chơi ra quyết định, và quyết định lớn. Một mô hình kiếm tiền kiểu cũ sẽ không dành cho bạn – đây là cách để bạn ra quyết định để giàu lên, hoặc chỉ kiếm tiền trong thời gian ngắn. Trong mắt số đông thì bạn thành đạt, nhưng trong lòng thì chơi vơi.

Trước khi cán mốc 9 chữ ấy, tư duy bạn là làm sao để có thêm thu nhập, thêm tiết kiệm. Làm sao để đủ tiền mua nhà, mua xe và lo cho gia đình.

Nhưng khi thu nhập 100 triệu +, vấn đề không còn là thêm tiền. Mà ra những quyết định đúng với số tiền đã có.

Cái giai đoạn này, hay lạm phát lối sống… nhà đẹp hơn, xe ngon hơn… con học trường tốt hơn. Căn hộ 2 phòng ngủ giờ là 3 phòng ngủ. Xe hạng B thành xe hạng D. Chi phí cố định 40 triệu thành 80 triệu/tháng.

Mức lạm phát này tăng nhanh hơn tốc độ tài sản tích lũy, bạn sẽ rơi vào bẫy thu nhập cao – kiếm nhiều tiền nhưng không giàu.

Thu nhập tăng. Nhưng áp lực cũng tăng. Và khả năng tích lũy thực sự lại không tăng tương xứng.

Nghèo vì chi tiêu – Giàu phá sản vì đầu tư

Người thu nhập thấp thường gặp vấn đề vì chi tiêu vượt quá khả năng. Nhưng bạn với tư cách người thu nhập cao hiếm khi phá sản vì mua sắm. Bạn phá sản vì đầu tư sai trong giai đoạn đã có tiền.

Đặc biệt là khi sử dụng đòn bẩy.

Bạn thấy một kịch bản quen quen: Một người làm kinh doanh hoặc quản lý cấp cao, thu nhập 150–200 triệu/tháng. Có tích lũy khoảng 5–7 tỷ. Họ bắt đầu thấy cơ hội trong bất động sản. Mua thêm một căn hộ hoặc một lô đất bằng cách vay ngân hàng.

Khi thị trường tăng, giá tài sản lên, họ cảm thấy quyết định của mình đúng. Niềm tin tăng lên. Họ mua thêm căn thứ hai. Thậm chí căn thứ ba.

Mô hình tâm lý lúc này thường đi theo chuỗi rất dễ đoán. Thu nhập tăng – Cái tôi tăng. Khả năng chấp nhận rủi ro tăng. Và xác suất phá sản cũng tăng theo

Nói nhẹ cái: Mấy ông chủ công ty lớn, họ không chỉ quản trị nguồn nhân lực, họ còn phải có năng lực quản trị nhân tài. 2 cái này là khác nhau ấy. Than ôi, cái tôi!

Có 3 căn nhà thì sao… nếu thị trường chững lại. Thanh khoản giảm. Lãi suất tăng. Dòng tiền cho thuê không đủ trả lãi vay. Áp lực tài chính bắt đầu xuất hiện. Nếu kéo dài, họ có thể buộc phải bán tài sản trong lúc thị trường xấu.

Không phải vì họ thiếu tiền. Mà vì họ ra quyết định rủi ro khi đã có tiền.

Bản chất của “Bắt tiền làm việc”

Rất nhiều người nghĩ rằng bắt tiền làm việc cho mình nghĩa là mua cổ phiếu. Hoặc mua bất động sản. Hoặc mở doanh nghiệp riêng.

Nhưng bản chất sâu hơn của việc này không nằm ở loại tài sản. Mà nằm ở cách bạn phân bổ vốn.

Phân bổ vốn không nên như phân bổ cảm xúc. Tiền ở cái đầu lạnh chứ không phải ở trái tim nóng. Đầu tư là để nuôi thân, không phải để nuôi cái Tôi.

Nói đơn giản. Bạn không nên đầu tư dựa trên cảm xúc về ngành mình thích. Hay câu chuyện mình tin. Mà dựa trên vai trò của từng khoản đầu tư trong tổng thể tài sản.

Ví dụ, bạn có thể rất tin vào ngành bất động sản vì bạn làm trong lĩnh vực đó. Nhưng điều đó không có nghĩa là 80% danh mục nên nằm ở cổ phiếu bất động sản.

Một khoản đầu tư tốt không chỉ vì nó có tiềm năng lợi nhuận cao. Mà vì nó phù hợp với cấu trúc tài sản tổng thể của bạn.

100M+/tháng = Bắt đầu có “Quyền chọn cuộc đời”

Khi thu nhập đạt mức 100 triệu/tháng trở lên, bạn bắt đầu có một thứ rất quý. Đó là quyền được lựa chọn.

Giống như mấy cô gái ngon ngon, thì nhiều người theo. Mà mấy thằng trai ngon ngon, thì cũng nhiều ngưới xếp hàng. Bây giờ là năng lực lựa chọn.

Nassim Nicholas Taleb – một tác giả Ngọ rất ưng cái bụng – thường nhấn mạnh rằng quyền chọn quan trọng hơn ROI.

Còn định hướng của The Happiness Fund thì ROH (Return on Happiness) quan trọng hơn ROI (Return on Investment) [hehe].

Nói đại ý,  ROI chỉ nói về lợi nhuận. Còn quyền chọn nói về khả năng phản ứng khi tương lai thay đổi.

Ví dụ, nếu bạn có đủ tài sản thanh khoản, bạn có thể:

• Nghỉ việc để học thêm
• Chuyển sang ngành mới
• Mở doanh nghiệp nhỏ
• Hoặc đơn giản là nghỉ ngơi khi cần

Nếu toàn bộ tài sản của bạn bị khóa trong bất động sản hoặc các khoản đầu tư kém thanh khoản, bạn có thể có giá trị tài sản ròng cao. Nhưng lại không có quyền lựa chọn trong cuộc sống.

Tránh một rủi ro lớn có thể quan trọng hơn kiếm thêm 2–3% lợi nhuận mỗi năm.

Sai lầm lớn nhất của người thu nhập cao: Tối đa hóa lợi nhuận

Một sai lầm phổ biến là cố gắng tối đa hóa lợi nhuận trong mọi quyết định đầu tư. Trong khi mục tiêu thực sự nên là tối thiểu hóa xác suất phá sản.

Nói nhỏ: Khi  ít tiền, thì 1 đồng kiếm thêm giúp bạn  tăng hạnh phúc. Nhưng khi bạn có 100 triệu +, thì bạn chỉ tăng cảm giác thành công thôi, nhưng không tăng cảm giác hạnh phúc. Ngược lại, đôi khi lại tăng cái tôi nữa.

• Khi ít tiền, 10 triệu kiếm thêm là “thêm cơm ăn, thêm áo mặc”.
• Khi bạn đã có 100M+/tháng, 10 triệu kiếm thêm chỉ là “số dư trang trí”.

Với bạn, mục tiêu giai đoạn này tài sản tăng trưởng ổn định trong 20–30 năm, sức mạnh của lãi kép sẽ làm phần còn lại.

Ngược lại, một cú sụt giảm lớn ở giữa chu kỳ có thể làm mất nhiều năm tích lũy. Mất 50% tài sản không phải là mất một nửa số tiền, mà là mất đi 10 năm cuộc đời để cày cuốc lại vị thế cũ.

Người thu nhập thấp cần “vọt lên”. Người thu nhập cao chỉ cần “đừng rơi xuống”. Mục tiêu của bạn lúc này không phải là có danh mục tăng nhanh nhất, mà là có danh mục sống dai nhất qua các mùa bão.

Chi phí tâm lý: Thứ người có tiền hay bỏ qua nhất

Có một loại chi phí mà bảng Excel không bao giờ thể hiện được. Nhưng cuộc sống thì cảm nhận rất rõ.

Đó là chi phí tâm lý.

Khi bạn cân nhắc một khoản đầu tư, bạn thường nhìn vào lợi nhuận kỳ vọng. 15% một năm. 20% một năm. Thậm chí 30% một năm nếu mọi thứ thuận lợi.

Nhưng bạn hiếm khi tự hỏi: Khoản đầu tư này sẽ lấy đi của mình bao nhiêu giấc ngủ?

Ví dụ: Bạn góp vốn vào một startup do người quen mở. Lợi nhuận kỳ vọng 25% một năm. Nhưng đổi lại, bạn phải theo dõi tình hình kinh doanh hàng tháng. Lo lắng khi doanh thu giảm. Suy nghĩ khi thị trường thay đổi. Thậm chí tham gia vào các quyết định vận hành.

So với việc đầu tư vào một quỹ ETF với lợi nhuận kỳ vọng 7–10% một năm. Gần như không cần theo dõi hàng ngày. Không cần tham gia quản lý. Không cần lo lắng về dòng tiền từng tháng. The Happiness Fund còn lãi gấp đôi con số này – mà bạn cũng nhàn queo.

Nếu chỉ nhìn vào con số lợi nhuận, startup có vẻ hấp dẫn hơn. Nhưng nếu tính thêm chi phí tâm lý như stress, mất ngủ, hoặc xung đột trong mối quan hệ làm ăn, lợi nhuận thực sự có thể thấp hơn nhiều.

Đây là thứ gọi lợi nhuận sau khi đã điều chỉnh theo rủi ro cảm xúc. (Nhớ là nền tảng học thuật Ngọ là quản trị kinh doanh + tâm lý học giáo dục nữa nhé).

Người thu nhập cao thường bận rộn. Họ đã có áp lực trong công việc chính. Việc thêm một khoản đầu tư gây căng thẳng có thể làm giảm chất lượng cuộc sống tổng thể, dù lợi nhuận trên giấy tờ cao hơn.

Triết lý của Ngọ: “Một khoản đầu tư tồi là khoản đầu tư khiến bạn phải thức trắng đêm để canh giữ nó. Tiền phải là nô lệ của bạn, chứ không phải bạn là nô lệ của tiền. Đặc biệt khi bạn đã có mức thu nhập 100 triệu/tháng rồi. Đừng để nó kiểm soát giấc ngủ của bạn.”

Danh mục tài sản là cả một nghệ thuật.

Một cách nhìn hữu ích là xem danh mục tài sản như một hệ thống. Danh mục không phải là một bộ sưu tập những thứ tốt, mà là một hệ thống những thứ bù trừ được rủi ro cho nhau.

Ngọ gửi bài viết có nói về mục này cho người 100M+ rồi, link tại đây.

Tuy nhiên, nói 100 triệu +/tháng; nhưng đối tượng có thể là chuyên gia, quản lý lớn, hay kinh doanh, hay do duy trì gia sản bố mẹ để lại… đủ dạng. Nên lưu ý không có mẫu số chung cho tất cả.

Nhưng trong tài chính có 2 trường phái là: “Dồn hết trứng vào 1 rổ và trông chừng cái rổ đó”. Và “đừng bỏ tất cả các trứng vào 1 rổ”.

Nhưng có 1 trường phái là lai của cả 2 – đầu tư đa dạng hóa và đề cao quản trị rủi ro trong thị trường chứng khoán.

Khi nên dùng đòn bẩy?

Đòn bẩy là công cụ rất mạnh. Nhưng cũng rất nguy hiểm.

Trong toán học xác suất, đòn bẩy làm tăng lợi nhuận theo cách tuyến tính. Nhưng lại làm tăng xác suất phá sản theo cách hàm mũ.

Ví dụ đơn giản. Bạn có 5 tỷ và vay thêm 5 tỷ để đầu tư bất động sản. Nếu giá tăng 10%, lợi nhuận trên vốn tự có của bạn có thể là 20%.

Nhưng nếu giá giảm 10%, khoản lỗ trên vốn tự có cũng có thể là 20%. Chưa kể chi phí lãi vay và áp lực dòng tiền hàng tháng.

Ở Việt Nam, nhiều người sử dụng đòn bẩy trong giai đoạn thị trường tăng. Và gặp khó khăn khi lãi suất tăng hoặc thanh khoản giảm.

Đòn bẩy phù hợp khi bạn có dòng tiền ổn định để trả lãi. Và khi khoản đầu tư có khả năng tạo dòng tiền riêng để hỗ trợ chi phí vay.

Ngược lại, dùng đòn bẩy cho các khoản đầu tư không tạo dòng tiền có thể làm tăng rủi ro tài chính đáng kể.

Nhiều khi lý thuyết và thực hành nó khác khác 1 chút. Giống như con súng trong tay trẻ em hay trong tay cảnh sát vậy.

Nói về tính da thịt trong cuộc chơi (skin in the game) – Ngọ đầu tư cổ phiếu và không dùng đòn bẩy.

Sự khác biệt giữa người kiếm 100M/tháng và người có tài sản 100 tỷ

Sự khác biệt không nằm ở mức thu nhập hàng tháng. Mà nằm ở số lượng sai lầm họ mắc phải trong mỗi quyết định tài chính.

Nói thẳng ra, Ngọ chẳng biết Ngọ thu nhập bao nhiêu đâu. Nhưng chắc chắn hiện tại không có 100 tỷ. Nhưng do thích nghiên cứu, và đọc sách nhiều – và nghiên cứu mấy ông tỷ phú đầu tư hoài như Warren Buffett, Charlie Munger, Ray Dalio… nên có vài góc nhìn sau:

Người kiếm 100 triệu/tháng có thể ra nhiều quyết định đầu tư trong năm. Một số đúng. Một số sai. Người có tài sản 100 tỷ thường không cần đúng nhiều lần. Họ chỉ cần tránh những sai lầm lớn.

Vì vậy, nếu giàu ở góc độ đầu tư họ tập trung vào việc giảm tỷ lệ và hệ quả của các quyết định sai lầm. Tức là giảm xác suất mỗi quyết định dẫn đến hậu quả nghiêm trọng.

Họ có thể bỏ qua những cơ hội lợi nhuận cao nếu rủi ro đi kèm quá lớn. Vì với họ, bảo toàn tài sản quan trọng hơn tăng trưởng nhanh.

Chiến lược tài chính cho người 100 triệu+/tháng

Khi thu nhập đạt mức cao, chiến lược tài chính nên chuyển từ tối đa hóa thu nhập sang tối đa hóa thời gian sinh tồn của tài sản.

Xưa có câu không ai giàu 3 họ, không ai khó 3 đời. Ngọ hiểu là họ giờ không giàu 3 họ, nhưng họ giàu 13 họ thậm chí 30 họ ấy. Bạn chắc hiểu ý Ngọ.

Một danh mục có thể không đạt lợi nhuận cao nhất mỗi năm. Nhưng nếu tồn tại qua nhiều chu kỳ kinh tế mà không bị tổn thất lớn, lãi kép sẽ phát huy tác dụng.

Người thu nhập thấp có thể phá sản vì thiếu tiền. Người thu nhập cao có thể phá sản vì một quyết định sai khi đã có tiền.

Và quản trị tài chính ở mức thu nhập 100M+ chính là nghệ thuật thiết kế hệ thống để tài sản của bạn tồn tại đủ lâu… để thời gian làm phần việc còn lại.

Lưu ý: Ngọ không dạy bạn cách kiếm 100 triệu, Ngọ giúp bạn giữ được sự tỉnh táo khi đã có nó thôi.

Tùy vào bạn giờ mức nào, đây là 3 giai đoạn bạn sẽ thể nghiên cứu để tự do tài chính và giàu có.

Bài 1: Làm sao để đạt tự do tài chính khi chỉ có vốn nhỏ?

Bài 2: Thu nhập 50 triệu/tháng nên mua nhà trả góp hay đầu tư cổ phiếu?

Bài 3: Cách người có thu nhập 100 triệu/tháng bảo vệ tài sản trước lạm phát?