Bạn nghèo giàu ở mức nào? Cách giàu từ từ nhờ Nobel Kinh tế.

Ngọ viết bài này ở quán cà phê ở Đà Lạt, và tự nhiên muốn làm 1 điều gì đó 1 cách khoa học để ai đó có thể hiểu, có thể đọc, và 1/1000 người nào đó có thể đồng cảm và chia sẻ, và biết đâu lại vươn lên một cách khoa học. Không phải vướng vào đa cấp, lùa gà, những mẫu chuyện giàu nhanh háo hức, mà chỉ là giàu có cho những người cung cấp thông tin.

Thực tế theo Charlie Munger (tỷ phú đầu tư) – hành trình làm giàu, đơn giản hỏi là điều gì khiến bạn nghèo và tránh nó.

Ví dụ ông từng trả lời rằng: Điều gì khiến 1 người thành công. Trong ĐH cổ đông Berkshire Hathaway ông trả lời rằng: Không vượt đèn đỏ, không nhiễm AIDS… (Ông trả lời kiểu vậy đó)

Bạn giàu nghèo ở mức nào?

Theo cuốn sách  “sự thật về thế giới” của Hans Rosling, theo sách theo cũng như World Bank, phân chia thu nhập của hộ gia đình theo 4 mức (dựa vào PPP) – và số liệu 2015-2017. Số liệu Ngọ tinh chỉnh lại để bạn dễ hình dung:

2 lưu ý: (1) Tính hộ gia đình 3,5 người. (2) Tính mặt bằng chung cả nước; bạn ở Hà Nội, Sài Gòn, vùng quê thì tinh chỉnh.

Level 1 – Nghèo cùng cực (Dưới 2,5 triệu/tháng): Nhóm thiểu số vùng cao; nhà tạm bợ, đi bộ gánh nước, nấu củi, thu nhập bấp bênh từ trợ cấp hoặc tự cung tự cấp.

Level 2 – Lao động phổ thông / Thuần nông (2,5 – 10 triệu/tháng): Nông dân nhỏ, xe ôm, bán hàng rong; có xe máy cũ, con học trường công, đủ ăn nhưng chật vật và không có tích lũy.

Level 3 – Trung lưu đô thị (10 – 40,3 triệu/tháng): Vợ chồng công nhân (nhóm dưới: 11-18 triệu, ở trọ tốt, đủ điện máy) hoặc dân văn phòng/kỹ sư (nhóm trên: 25-40 triệu, có nhà trả góp, tích lũy dày).

Level 4 – Thượng lưu / Thu nhập cao (Trên 40,3 triệu/tháng): Giám đốc, chủ doanh nghiệp, chuyên gia; ở nhà Vinhomes/nhà phố, đi ô tô, con học trường quốc tế, du lịch nước ngoài và đầu tư lớn.

Nếu bạn muốn trải nghiệm cuộc sống 2015 như thế nào ở Việt Nam qua các mức thu nhập, và các nước trên thế giới, bạn có thể trải nghiệm ở web: Dollar Street.

Theo Hans Rosling và cộng sự, một người đang sống ở level 3, hay level 4: Thì hầu như ở Mỹ, Việt Nam, Lào… cơ bản giống nhau.

Ứng dụng Mô Hình Nobel Kinh Tế để Giàu có từ từ.

Ngọ cá hầu hết người đọc bài của Ngọ sẽ ở Level 3 hoặc level 4. Nên ta sẽ bắt đầu:

Lý thuyết Tài Chính Hành (Nobel Kinh tế 2017 – Richard Thaler)

Richard Thaler đã viết 3 cuốn sách đã dịch sang Việt Nam, Ngọ đã đọc cả ba bao gồm: Cú Hích, Tất cả chúng ta đều hành xử cảm tính, và Lời Nguyền kẻ chiến thắng.

Ông chia sẻ, là ông đoạt giải Nobel vì chứng minh: “Kinh tế có tính con người”, tức là “ vì con người không có lý tính” như các lý thuyết kinh tế truyền thống. Ông đề xuất ý tưởng “Ngày mai tiết kiệm nhiều hơn”. Nhưng Ngọ sẽ gợi ý vài điều dựa vào ông để bạn áp dụng

Nếu bạn level 3: Hãy cài đặt tự động khi lương về hãy trích 20% vào tài khoản tiết kiệm, trước khi chi tiêu. Tiết kiệm trước, chi tiêu sau – chứ không phải là ngược lại. Con người có tính dẻo rất cao, lương 15 triệu dùng cũng hết, mà 20 triệu dùng cũng hết.

Nên nếu bạn giả định lương 15 triệu, hãy tiết kiệm ngay 3 triệu – bạn yên tâm là bạn cũng sẽ tự động một cách “thần kỳ”, bạn cũng tiêu được trong 12 triệu mà thôi. Hãy thử trong 3 tháng, bạn sẽ thấy ngay rằng dù tiết kiệm 20%-30% lương, cuộc sống bạn cũng sẽ không đổi.

Còn bạn giàu lên bạn ở Level 4: Bạn dễ rơi vào xu hướng tự tin thái quá, thu nhập bạn 30 đến >100 triệu, bạn không tự tin mới lạ, điều này thấy bạn kiếm tiền dễ bạn sẽ xu hướng vung tiền vào những thứ xa xỉ và đầu tư bất cẩn. Ở đây đề xuất 50% là tài sản vào rủi ro kinh doanh, 50% tài khoản an toàn (mua nhà cho thuê, đầu tư cổ phiếu an toàn có dòng tiền), để lỡ hoạt động kinh doanh có biến cố xấu, bạn vẫn giữ mình ở level 4. Trong chứng khoán, bạn có thể ủy thác quỹ đầu tư hoặc mua số tiền cố định mỗi tháng.

Lý thuyết Danh mục Đầu tư Hiện đại (Nobel Kinh tế 1990 – Harry Markowitz).

Lý thuyết này đơn giản: “Đừng bỏ tất cả trứng vào một giỏi” – hay nói đơn giản là đa dạng hóa.

Ví dụ: Bạn gửi ngân hàng lãi 6%/năm, rất an toàn. Đầu tư chứng khoán lãi 10%/năm nhưng biến động nhiều. Thì sự kết hợp cả 2 có thể mang về lợi nhuận 8.5% với biến động thấp và rủi ro thấp.

Nhiều người kỳ lạ là so sánh lợi nhuận mà quên rằng rủi ro. Dân chuyên nghiệp sẽ tính lợi nhuận trên đơn vị rủi ro cao hay thấp.

Ví dụ năm ngoái, người A lãi 8%/năm, nhiều khi dân chuyên nghiệp đánh giá là ngon hơn 1 người lãi 20%/năm, bởi họ tinh chỉnh theo rủi ro. (Hãy tưởng tượng nhẹ như bạn tung đồng xu, ngửa được 8 đồng, sấp mất 1 đồng sẽ giá trị hơn là ngửa lãi 20 đồng sấp mất 15 đồng).

Do đó, trong đầu tư đừng sở hữu ít cổ phiếu, và thuộc ít nhóm ngành. Ví dụ bạn đầu tư 10 mã nhưng đều 10 mã ngân hàng thì không được xem là đa dạng hóa – như vậy rất rủi ro.

Ngoài ra bạn kết hợp cân bằng hàng năm, hoặc 6 tháng/lần. Ví dụ bạn mua 5 cổ phiếu – mỗi cổ 20%. Danh mục đó có VIC và VIC trong 2025 tăng 8 lần, khi đó VIC có thể chiếm 60-70% danh mục. Điều bạn cần làm là, nếu bạn muốn giữ VIC, hãy bán bớt VIC đi để trở về 20% danh mục (thậm chí nên đổi mã khác luôn).

P/S: Thực tế, Ngọ khuyến khích bạn mua 10 mã.

Hi vọng, những điều này giúp bạn giàu có 1 cách từ từ, và ngày một giàu có hơn 1 cách bền vững.